Rozwód a separacja – dzisiejszy artykuł dotyczy tematu podstawowych różnic i podobieństw pomiędzy tymi dwoma instytucjami prawnymi. Jeśli interesuje cię ta tematyka, zapraszam do lektury.

Spis treści – przeczytaj więcej o:

• Kiedy mogę nie dostać rozwodu?
• Separacja faktyczna a prawna – podstawowe różnice
• Separacja a rozwód – podstawowe różnice
• Rozwód krok po kroku
• Separacja krok po kroku
• Jakie są rodzaje separacji i ich skutki prawne?
• Po ilu latach separacji można uzyskać rozwód?
• Pozew o rozwód po separacji – co warto wiedzieć?
• Adwokat od rozwodów
• Separacja – wniosek
• Separacja a rozwód koszty
• Czy możliwy jest automatyczny rozwód po separacji
• Rozwód czy separacja?
• Jak długo musi być brak pożycia małżeńskiego?
• Dlaczego warto trwać w separacji, a nie się rozwodzić?
• Jak wygląda podział majątku przy separacji?
• Czy w Polsce wymagana jest separacja przed rozwodem?
• Kiedy może zostać orzeczony rozwód?
• Rozwód a separacja – czym się różnią?
• Czym jest trwały i zupełny rozkład pożycia?
• Czym jest zupełny rozkład pożycia?
• Kiedy sąd odmówi orzeczenia separacji?
• Rozwód a separacja – różnice w skutkach orzeczenia
• Jak długo trwa separacja?

Rozwód może zostać orzeczony z ważnych powodów, gdy pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia.

Rozwód nie jest dopuszczalny jeżeli:

• w skutek jego orzeczenia miałoby ucierpieć dobro małoletnich dzieci,
• żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia (chyba że zgodę wyrazi drugi małżonek).

Separacja faktyczna ma miejsce, kiedy małżonkowie przestają żyć ze sobą nawzajem, ale z perspektywy prawa nie tylko cały czas są małżeństwem, ale także zachowują wobec siebie wszystkie prawa i obowiązki z tym związane.

Natomiast do powstania separacji prawnej konieczne jest wydanie orzeczenia przez sąd. Taka separacja rzeczywiście wywołuje konkretne skutki prawne i pozwala uregulować prawa i obowiązki małżonków, i dostosować je do sytuacji, w której, chociaż nadal są małżeństwem, żyją oddzielnie.

Ponieważ separacja faktyczna jest zdarzeniem, które kiedy występuje, nie rodzi żadnych skutków prawnych, a zatem z perspektywy sytuacji prawnej, to prawie tak jakby go w ogóle nie było, w tym artykule skupimy się na separacji prawnej.

Aby sąd orzekł separację, musi nastąpić zupełny rozkład pożycia (ale nie musi być on trwały).

Aby sąd orzekł rozwód, musi nastąpić trwały i zupełny rozkład pożycia.

Podstawową różnicą jest zatem fakt, że przy separacji rozkład nie jest trwały – istnieje szansa na poprawę relacji między małżonkami. Z tego powodu separacja nie ma charakteru ostatecznego – może w przyszłości zostać zniesiona.

Nie, w Polsce pozostawanie w separacji przed rozwodem nie jest konieczne. Podczas orzekania rozwodu sąd bada jedynie, czy wystąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, to czy wcześniej orzeczona była separacja, nie ma żadnego znaczenia.

Na pożycie małżeńskie składają się trzy więzi tworzące wspólnotę małżeńską – emocjonalna, fizyczna i gospodarcza. Więź emocjonalna to uczucia, jakie małżonkowie żywią do siebie nawzajem, fizyczna dotyczy współżycia, natomiast gospodarcza polega na wspólnym utrzymywaniu i prowadzeniu gospodarstwa domowego. Jeśli nastąpił zanik chociaż jednej z tych więzi możemy (chociaż nie musimy) mieć do czynienia z rozkładem pożycia. Rozkład pożycia zostanie uznany za zupełny wtedy, kiedy wygasną wszystkie trzy więzi.

Stan wygaśnięcia wszystkich tych więzi nadal nie jest wystarczający do orzeczenia rozwodu jest jednak wystarczający do orzeczenia separacji. Aby nastąpiło orzeczenie rozwodu, sytacja taka musiałaby zostać uznana za trwałą, co oznacza, że nie istnieją perspektywy na naprawienie relacji pomiędzy partnerami.

Sąd odmówi orzeczenia separacji (w sytuacji kiedy doszło do zupełnego rozkładu pożycia), jeżeli:

• mogłoby w ten sposób ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci,
• byłoby ono sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

W przypadku separacji nie ma tutaj przesłanki (w odróżnieniu od rozwodu) polegającej na tym, że to małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia wnioskuje o separację.

Najważniejszą, a przy tym bardzo podstawową, różnicą pomiędzy rozwodem a separacją jest fakt, że w momencie orzeczenia rozwodu małżeństwo przestaje istnieć, natomiast w wypadku orzeczenia separacji – mimo że również ustalane jest wiele tych samych kwestii co przy rozwodzie, jak np. sprawy majątkowe czy dotyczące opieki nad dziećmi – małżeństwa dalej trwa.

Zatem separacja nie jest rozwiązaniem ostatecznym, jest skonstruowana tak, żeby –  w przypadku pogodzenia się współmałżonków – umożliwić im łatwy powrót do wspólnego życia.

Oczywiście w czasie pozostawania w separacji nie jest możliwe zawarcie nowego związku małżeńskiego, ponieważ w czasie separacji małżeństwo cały czas trwa.

Zarówno przy separacji jak i przy rozwodzie – jeśli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej – występuje konieczność przeprowadzenia podziału majątku. W momencie orzeczenia separacji, pomiędzy małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa.

Separacja ma z założenia być etapem przejściowym (prowadzącym do pogodzenia się małżonków i powrotu do wspólnego życia albo do rozwodu) jednak sąd, orzekając separację, nie określa czasu jej trwania. Separacja kończy się w momencie, gdy małżonkowie złożą wniosek o jej zniesienie (w przypadku naprawy wzajemnych stosunków) lub gdy sąd orzeknie rozwód. W polskim prawie jednak rozwód nigdy nie nastąpi automatycznie z uwagi na fakt długiej separacji. Aby zaistniał, któryś z małżonków musi wnieść pozew o rozwód.

Zarówno w przypadku rozwodu jak i separacji właściwy jest Sąd Okręgowy okręgu ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, o ile choć jedno z  nich nadal ma tam miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Jeśli oboje małżonkowie wyprowadzili się już z okręgu ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania, to wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej. Jeżeli takiego miejsca nie ma – miejsce zamieszkania powoda.

*****

Więcej przeczytasz w artykule: Separation and divorce in Poland

Na temat rozwód dowiesz się więcej w artykule: Podstawowe zasady i procedury, czyli ROZWÓD w pigułce oraz Rozwód w Polsce Polaków mieszkających za granicą